توفيق علما در منع دخالت بيگانه در ايران

نامه ای که منجر به فتوای تحریم تنباکو شد؛ به روایت ادوارد براون

یکی از راویان تاریخ معاصر ایران، فردی انگلیسی تبار به نام ادوارد براون است. او در ظاهر، خود را یک پژوهشگر و چهره‌ای علاقه‌مند به ایران، زبان فارسی و تحولات فکری و سیاسی نشان میداد. اما در واقع شباهت های بسیاری به افسران آموزش دیده ی سازمان های اطلاعاتی دارد که برای جمع آوری اطلاعات […]

قرارداد رژی و نهضت تنباکو به روایت عبدالله مستوفی

عبدالله مستوفی، نویسنده‌ی کتاب ارزشمند «شرح زندگانی من»، در خاطرات خود به ماجرای تحریم تنباکو و فضای اجتماعی آن روزگار پرداخته است. آنچه در ادامه می‌خوانید، بازخوانی و نقل روایت او از این رویداد مهم تاریخ معاصر ایران است. خالدین به‌صورت کلی و جزئی به وقایع، شخصیت‌ها و جریان‌های تاریخ معاصر ایران می‌پردازد و برای […]

همچنانکه خودشان می‌دانستند شورشی در راه است

سند محرمانه پرسی کاکس درباره تضمین پناهندگی برای امضاکنندگان قرارداد 1919

با توجه به قراردادی که همین امروز - نهم اوت 1919 – میان دولتین بریتانیای کبیر و ایران بسته شد، حکومت اعلی حضرت پادشاه انگلستان آماده است در صورت احتیاج به وسیله‌‌ مقامات سفارت انگلیس در تهران از شما پشتیبانی کند.

قراردادی که اداره کشور را به انگلیس واگزار میکرد

متن قرارداد 1919 ایران و انگلیس‌

طبق این موارد در نظام آینده ایران وزرای ایرانی در هر وزارتخانه‌ای که بودند مستشاری بالای سر خود دارند که از اوامر او نمی‌توانند سرپیچی کنند و در صورت بروز اختلاف میان وزیر و مستشار به نحوی یکی از آنها باید کنار برود.

نسخهٔ کامل و معتبرِ فارسی و انگلیسیِ قرارداد رژی

متن کامل قرارداد رژی (۱۸۹۰ میلادی) | واگزاری امتیاز تنباکو توسط ناصرالدین‌شاه قاجار

قرارداد رژی، یکی از مهم‌ترین اسناد تاریخی عصر قاجار و نقطه عطفی در شکل‌گیری جنبش‌های ضداستعماری در ایران به‌شمار می‌آید. این قرارداد در سال ۱۸۹۰ میلادی (۱۳۰۷ قمری) میان دولت ایران به ریاست ناصرالدین‌شاه قاجار و نماینده دولت بریتانیا، ماژور جرالد تالبوت (Major Gerald Talbot)، منعقد شد. بر اساس مفاد این امتیازنامه، حق انحصاری خرید، […]

پذیرش ذلت در حکم محاربه با امام زمان است

فتوای تحریم تنباکو؛ شروع مقابله ی ایران و استکبار جهانی

درک و دریافت صحیح از مقابله ی ایران و استکبار جهانی، نیازمند یک جست و جوی ساده در تاریخ معاصر است. برای این مقصود ابتدا به سراغ شناخت پرچم دار اسلام و مرجع برجسته عالم اسلام میرویم . یعنی آیت الله میرزای شیرازی : آیت الله سید محمدحسن حسینی شیرازی مشهور به میرزای شیرازی ، […]

دو نظر در خصوص ریشهٔ جنگهای ایران و روس

اهداف روس و انگلیس از براه انداختن جنگ هایی که منجر به گلستان و ترکمنچای شد

در آغاز دوران سلطنت قاجاریه، ایران دو بار درگیر جنگ‌های نظامی گسترده‌ای با امپراتوری روسیه تزاری شد که عمدتاً بر سر مناطق قفقاز و کنترل سرزمین‌های شمال غرب کشور رخ داد. این جنگ‌ها که در فاصلهٔ ۱۸۰۴ تا ۱۸۱۳ میلادی و سپس ۱۸۲۶ تا ۱۸۲۸ میلادی، در زمان سلطنت فتحعلی‌شاه قاجار و با فرماندهی عباس‌میرزا […]

اهداف انگلستان و روسیه در دو جنگی که به معاهده گلستان و ترکمنچان منتهی شد

نگاهی به اهداف انگلستان و روسیه در این دو جنگ از سوی مورّخین دو نظر در خصوص ریشهٔ جنگهای ایران و روس ارائه شده است. یک نظر بر این است که روسیه برای دستیابی به آبهای گم خلیج فارس و دریای عمان، نیاز داشت تا از راه ایران به این آرزوی خود برسد و چون […]

سرنوشت ایالتهای نخجوان ایروان تالش قره باغ و شورکل

جنگ دوم ایران و روس و قرارداد ترکمانچای

پس از عهدنامه گلستان به دلیل مبهم ماندن مرز ایران و روسیه، علی رغم اعزام نمایندگانی از ایران ازجمله حاجی میرزا ابوالحسن شیرازی، و علی رغم مذاکره با تزار روس در پطرزبورگ و مذاکرات – يرمولف و عباس میرزا نایب السلطنه و نیز مدداف با او توافقاتی در زمینه تعیین مرزهای روشن به وجود نیامد. […]

بررسی زمینه‌های تاریخی، نظامی و سیاسی

آغاز جنگ‌های ایران و روس و پیامدهای آن تا قرارداد گلستان

فتحعلی شاه قاجار در آغاز حکومت خود، فرمانروایان گرجستان، هرات و قندهار را به اطاعت خود درآورد. گرجستان از قدیم الایام خراج‌گزار ایران بود و تحت‌الحمایه پادشاهان ایران به شمار می‌رفت. آن کشور استقلال مذهبی داشت ولی در امور دولتی از ایران تبعیت می‌کرد. پادشاهان گرجستان مسیحی بودند و معمولاً شاهزادگان و ولیعهد آنان در […]